Goed voor elkaar

Het Nederlandse notariaat staat sterk onder druk. Het aantal gepasseerde notariële akten bereikt recordhoogtes terwijl het totaal aantal notarissen al jaren afneemt. Tussen 2016 en 2026 is het aantal notarissen gedaald van 1.283 naar rond 1.181, terwijl in het afgelopen jaar meer dan twee miljoen akten werden gepasseerd - een historisch record. Sommige notarissen zeggen zelfs tegen het NOS-journaal pas over 5 maanden een afspraak te kunnen maken met een cliënt. Deze combinatie van meer werk en minder mensen zorgt voor langere wachttijden, overbelasting van bestaande medewerkers en risico’s voor de kwaliteit van dienstverlening.Juist voor het notariaat lijkt de omarming van Generatieve Artificiële Intelligentie (GenAI) een uitkomst. Tegelijkertijd is het notariaat een van de meest waardengedreven juridische beroepen, met wettelijke taken die niet te automatiseren zijn. Het passeren van authentieke akten vereist tussenkomst van een openbaar ambtenaar. De notaris moet persoonlijk vaststellen of partijen hun wil vrij en bewust vormen, belangen zorgvuldig afwegen en beoordelen of een rechtshandeling niet in strijd is met wet, openbare orde of goede zeden. Daarnaast blijft de poortwachtersrol onder de Wwft een persoonlijke verantwoordelijkheid, net als beroepsethiek en tuchtrechtelijke aansprakelijkheid. Automatisering kan ondersteunen bij voorbereiding en administratie, maar kan deze kernverantwoordelijkheden juridisch niet vervangen. Toch zal de komende jaren door AI het notariaat ingrijpend veranderen op de volgende vijf terreinen.

Het notariaat dreigt vast te lopen, onze notaris Geert Janssen, schrijft in dit opiniestuk geplaatst op Advocatie over enkele mogelijke strategische oplossingsrichtingen.Notariskantoren in Nederland staan onder toenemende druk. Het aantal gepasseerde notariële akten bereikt recordhoogtes terwijl het totaal aantal notarissen al jaren afneemt. Tussen 2016 en 2026 is het aantal notarissen gedaald van 1.283 naar rond 1.181, terwijl in het afgelopen jaar meer dan twee miljoen akten werden gepasseerd — een historisch record. Sommige notarissen zeggen tegen het NOS-journaal pas over 5 maanden een afspraak te kunnen maken met een cliënt. Deze combinatie van meer werk en minder mensen zorgt voor langere wachttijden, overbelasting van medewerkers en risico’s voor de kwaliteit van dienstverlening. Tegelijkertijd neemt de complexiteit van akten en de eisen vanuit wet- en regelgeving toe, zoals de melding van ongebruikelijke transacties op basis van anti-witwasregels. Om te voorkomen dat het notariaat vastloopt en de toegang tot juridische zekerheid in het gedrang komt, zijn fundamentele koerswijzigingen nodig en mogelijk.

Op het NOS Achtuurjournaal van 11 januari was een item over drukte in het notariaat. Er werd gesteld dat notarissen een druk jaar achter de rug hebben en dat je bij veel notarissen pas over vijf maanden aan de beurt bent. Bij ons ben je wel gelijk aan de beurt.